Sauna-etiquette is niet ingewikkeld, maar als je het niet kent kan het ongemakkelijk voelen. Niemand wil die persoon zijn die per ongeluk alle ongeschreven regels breekt.
Dit zijn de belangrijkste gedragsregels in Nederlandse sauna’s. Volg ze en je past er meteen bij.
De gouden regel: de handdoek
Dit is verreweg de belangrijkste regel in elke sauna:
Je huid mag nooit het hout raken.
Leg altijd een handdoek onder je hele lichaam voordat je gaat zitten of liggen. Dit geldt voor:
- Je billen
- Je voeten
- Je rug (als je leunt)
- Je benen
Waarom? Hygiëne. Je zweet enorm in de sauna en dat zweet trekt in het hout. Door een handdoek te gebruiken blijft de sauna schoon voor iedereen.
Tip: Neem een grote handdoek mee zodat je er ook op kunt liggen. Een kleine handdoek is vaak niet genoeg.
Ongekleed of badkleding?
In Nederland is de standaard: ongekleed. De meeste sauna’s staan geen badkleding toe in de saunacabines zelf.
Waarom? Badkleding houdt zweet vast en kan chemicaliën (zoals chloor van het zwembad) de sauna in brengen. Bovendien is het de Europese traditie.
Uitzonderingen
- Badkledingdagen - Veel sauna’s hebben vaste dagen waarop badkleding verplicht is (vaak dinsdag of woensdag)
- Zwembaden - Soms is badkleding verplicht in het zwembad maar niet in de sauna
- Gescheiden zones - Sommige wellness centra hebben een textielvrij en een textiel gedeelte
Check altijd de huisregels van de sauna die je bezoekt.
Wennen aan naaktheid
Ongemakkelijk met naakt zijn? Dat is normaal, vooral de eerste keer. Een paar dingen die helpen:
- Iedereen is met zichzelf bezig, niet met jou
- Na tien minuten vergeet je dat je naakt bent
- Een badjas tussen de saunagangen door geeft dekking
- Begin op een rustige dag of tijdstip
Na een paar bezoeken is het de normaalste zaak van de wereld.
Douchen: voor en na
Douchen voor de sauna is verplicht. Je gaat schoon de sauna in. Dit is niet optioneel.
Waarom?
- Hygiëne voor jezelf en anderen
- Crèmes, parfum en deodorant horen niet in de sauna
- Een schone huid zweet beter
Na de sauna douche je om het zweet af te spoelen voordat je het zwembad of de whirlpool in gaat.
Gedrag in de saunacabine
Rust en stilte
De sauna is een plek van rust. De meeste mensen komen hier om te ontspannen, niet om te socializen.
Do’s:
- Fluisteren als je praat
- Kort en rustig praten
- Stilte respecteren
Don’ts:
- Luid praten of lachen
- Telefoneren (telefoons zijn sowieso verboden)
- Lange gesprekken voeren
In sommige sauna’s zijn speciale “praatsauna’s” waar gesprekken wel de norm zijn. In stilte-sauna’s is praten echt niet de bedoeling.
Oogcontact en staren
Houd het neutraal. Een korte blik of knikje bij binnenkomst is prima, maar:
- Staar niet naar anderen
- Maak geen langdurig oogcontact
- Kijk niet naar lichamen van anderen
Iedereen is kwetsbaar in de sauna. Respecteer die kwetsbaarheid.
Ruimte geven
- Ga niet direct naast iemand zitten als er genoeg ruimte is
- Respecteer persoonlijke ruimte
- Als het druk is, schuif je op om plaats te maken
Opgietingen (Aufguss)
Een opgieting is een ritueel waarbij de saunameester water (vaak met etherische oliën) over de hete stenen giet en de stoom door de ruimte waaiert. Dit is een hoogtepunt voor veel saunabezoekers.
Etiquette bij opgietingen
Voor de opgieting:
- Kom op tijd (meestal 5 minuten van tevoren)
- Zoek een plek en blijf zitten
- De deur gaat dicht bij aanvang
Tijdens de opgieting:
- Blijf zitten tot het einde
- Niet tussendoor weggaan (dit laat koude lucht binnen)
- Niet praten
Als je het te heet vindt:
- Ga lager zitten (onderste bank is koeler)
- Bedek je gezicht met je handdoek
- Als je echt moet gaan: wacht op een natuurlijk moment en excuseer je stil
Na de opgieting:
- Applaudisseren mag (is zelfs gebruikelijk als waardering)
- Verlaat rustig de sauna
- Koel af voor je terugkomt
Niet bij elke opgieting?
Dat is prima. Opgietingen zijn intens en niet iedereen houdt ervan. Je bent niet verplicht om te blijven.
Afkoelen
Na de sauna koel je af. Dit is onderdeel van het saunaritueel en goed voor je gezondheid.
Etiquette bij afkoelen
Dompelbaden:
- Douche eerst het zweet van je lijf
- Ga er rustig in (niet springen)
- Blijf niet te lang hangen als anderen wachten
IJsbaden/cold plunge:
- Zelfde regels als dompelbaden
- Respecteer dat sommige mensen even nodig hebben om erin te komen
Buitenlucht:
- Loop rustig, niet rennen
- Respecteer dat anderen ook buiten zijn om af te koelen
Eten en drinken
In de saunaruimtes
Eten en drinken is niet toegestaan in de saunacabines zelf. Logisch: kruimels en gemorste drankjes horen daar niet.
Water drinken mag meestal wel in de rustgedeeltes tussen de sauna’s.
In het restaurant
De meeste sauna’s hebben een restaurant waar je in badjas kunt eten. Hier gelden normale restaurantregels, plus:
- Badjas en slippers zijn prima
- Leg een handdoek op je stoel (je bent nog steeds een beetje vochtig)
- Geen natte badkleding aan tafel
Persoonlijke verzorging
Scheren en nagels knippen
Doe dit thuis, niet in de sauna. De kleedkamers zijn niet de plek voor uitgebreide verzorgingsrituelen.
Make-up en parfum
Ga zonder make-up en parfum de sauna in. Make-up smelt en parfum wordt intens in de hitte. Bovendien kan het anderen storen.
Bodylotion na afloop is prima, maar doe dit in de kleedkamer, niet in de saunaruimtes.
Mobiele telefoons
Telefoons zijn verboden in de saunaruimtes. Punt.
Waarom?
- Privacy van anderen (camera’s)
- Rust verstoren
- Je bent hier om te ontspannen
Je telefoon blijft in de locker. Geen uitzonderingen. Sommige sauna’s hebben speciale telefoonvrije zones zelfs in de rustgedeeltes.
Kinderen
De meeste sauna’s in Nederland zijn 18+. Dit is niet om vervelend te doen, maar omdat:
- De sfeer anders is dan in een zwembad
- Kinderen de rust kunnen verstoren
- Naaktheid voor sommigen ongemakkelijk is met kinderen erbij
Sommige wellness centra hebben familie-uren of speciale kinderdagen. Check dit vooraf als je met kinderen wilt komen.
Gezondheid en hygiëne
Niet gaan als je ziek bent
Heb je griep, een verkoudheid of een huidaandoening? Blijf thuis. De sauna is geen plek om anderen aan te steken.
Wondjes en pleisters
Kleine wondjes bedek je met een watervaste pleister. Open wonden horen niet in de sauna.
Na het sporten
Douchen na het sporten voordat je de sauna ingaat is verplicht. Zweterig van de sportschool de sauna in is niet netjes.
Samengevat: de belangrijkste regels
- Handdoek onder je hele lichaam - altijd
- Douchen voor de sauna - verplicht
- Ongekleed - tenzij het een badkledingdag is
- Rust en stilte - de sauna is geen café
- Telefoon in de locker - geen uitzonderingen
- Respecteer anderen - persoonlijke ruimte, geen staren
- Bij opgietingen blijf je zitten - tot het einde
Maak je niet te druk
Het belangrijkste: maak je niet gek. Als je de basisregels volgt (handdoek, douchen, stil zijn) doe je het al goed.
Iedereen was ooit een beginner. Als je per ongeluk iets fout doet, is een korte “sorry” genoeg. Niemand bijt je hoofd eraf.
De sauna is bedoeld om te ontspannen. Dat geldt ook voor de regels: ze zijn er om het voor iedereen prettig te houden, niet om je zenuwachtig te maken.
Geniet ervan.
Lees ook: Wat meenemen naar de sauna? - de complete paklijst voor je saunabezoek.